Hay Đặng Thái Sơn, hay Ngô Bảo Châu chẳng hạn
Ông có nhớ trong cuộc hội thảo Hàn - Việt cách đây mấy năm tại Trung tâm Hội nghị nhà nước, chính (cựu) Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak đã nói rằng Việt Nam và Hàn Quốc có cái khởi hành điểm giống nhau là đều đi lên từ đống tro tàn của chiến tranh không? Có. Bởi chỉ so thiết chế tốt, những nhà đầu tư có công nghệ hiện đại họ mới vào được. Tôi lấy thí dụ cơ cấu công nghiệp, bởi cũng sắp đến năm 2020 rồi, khi Việt Nam phấn đấu đạt mức cơ bản là nước công nghiệp, chúng ta định làm cái gì trên thế giới, trong cái chuỗi giá trị của loài người? Tôi nghĩ Việt Nam phải tạo ra một cái riêng.
Hơn nữa, hệ thống đó lại thành công trong các công cuộc bảo vệ Tổ Quốc, nên thản nhiên người ta thấy đó là một hệ thống rất tốt.
Bởi tuy là cá thể, nhưng những cá thể đó là dấu hiệu của năng lực Việt Nam. Và, đặc biệt, không cho cái tự do vô chính phủ nó phá ngang việc thực thi những quyền đó. Đã ngồi trên lưng hổ rồi, không còn cửa tụt xuống đâu, gẫy cổ như không. Từng lớp đại đồng đâu phải phát minh của ông Karl Marx, ông Lenin đâu, mà là phát minh của ông Khổng Tử, và những đồ đệ của mình. Mà là hệ quả của một tinh thần hệ thâm căn cố đế.
Chúng ta cũng nên tự tín rằng hơn một phần phong thái kỷ đổi mới vừa rồi, cũng có những cái chúng ta nhập cuộc với thế giới đâu phải quá chậm. Nên tôi nói việc thay đổi lối tư duy này sẽ thực sự là một cuộc cách mạng. Sau khi trả giá đắt, mới nhớ ra. "Cùng một lên đường điểm như vậy, mà Hàn Quốc đã thành công.
Một cấu trúc xã hội mà mỗi người đều có tham gia vào đó, mỗi người đóng một vai trò chức năng khác nhau. Còn chúng ta, trong cùng một khoảng thời kì đó, vẫn loay hoay với việc giải quyết những nguyên tố căn bản của kinh tế thị trường.
Nhưng chúng ta phải nhìn như thế để đánh giá cho nó công bằng hơn, thấy gốc rễ vấn đề ở chỗ nào mà thay đổi. Trưng ra Vai trò của quốc gia trong kinh tế thị trường Theo cách giảng giải của ông, tôi hoàn toàn cảm thấy dễ hiểu.
Chúng ta tưởng chúng ta hiểu, bởi giáo trình Tây có đầy rẫy, đọc là hiểu. Bởi sự luôn phải gồng mình lên tranh đấu với bao cuộc chiến tranh, nên nó luôn cảnh giác với mọi thần thế từ bên ngoài. Thị trường càng lành mạnh thì định hướng càng hiệu quả, và càng đỡ tốn kém (về tổn phí định hướng). So với với nhiệm vụ hội nhập của dân tộc Việt Nam bây chừ, chúng ta thấy đổi mới nó tiến chậm.
Ông Adam Smith bảo quốc gia là "gác đêm" cho sở hữu tư nhân là theo cái nghĩa đó. Nhưng nếu nhìn vào tiến trình lịch sử, thì quả là một phần phong độ kỷ đổi mới vừa rồi cũng làm được một việc lớn: đó là rung, là lắc cái cấu trúc "tĩnh" đã hình thành hàng ngàn năm đó, khiến nó phải năng động.
Nhưng trước nhất phải made in Vietnam đã, bởi bây giờ thế là đã khó rồi. Chính con chip đó đã định vị Đài Loan trong cuộc chơi. Theo ông nguyên nhân của cách hiểu lệch lạc này là gì? Đây không phải là lỗi cá nhân chủ nghĩa nào cả. Đây là cách hiểu định hướng XHCN một cách hợp lý nhất. PGS-TS Trần Đình Thiên Để khắc phục cái nhận thức lệch lạc này phải làm sao đây? Chuyện này không chỉ một số nhà lãnh đạo hiểu, không chỉ giới lý luận, hay chuyên gia kinh tế hiểu, mà toàn xã hội phải hiểu kinh tế thị trường đích thực là gì.
Và điều làm được đó nó giúp chúng ta thoát khỏi cảm giác mặc cảm rằng dân tộc chúng ta không thể khẳng định được gì trước loài người, ngoài việc đánh thắng mấy đế quốc to, trong quá cố.
Tất nhiên những cái đơn lẻ đó cũng chưa đủ chứng tỏ là Việt Nam đã nhập cuộc tốt. Nhất là việc cái cấu trúc thể chế đó đã giúp dân tộc này xử lý thành công bao nhiều cuộc chiến tranh.
Theo tôi, suy cho cùng là phải suy như vậy, chứ chúng ta hay có nếp qui lỗi ngắn hạn, qui cho ông nọ, ông kia, hay cho tuổi nọ, giai đoạn kia. Cách hiểu của mấy chục năm qua đã khiến cho cái định hướng cao đẹp, nhưng rất xa vời kia, đã lấn át cái kinh tế thị trường. Nói tóm lại, muốn định hướng thì phải có đối tượng để định hướng trước.
Ông lý giải thế nào về sự rụt rè, e sợ, vừa làm vừa run, nặng về định hướng, hơn là phát triển thị trường? Do thiếu quyết tâm chính trị, hệ thống think-tank có vấn đề, hay do cái mà gần đây người ta hay nói vui là "Việt Nam là nước khó có thể phát triển"? Hoặc giả duyên do chính là những nguyên tố tác động từ bên ngoài khiến chúng ta e sợ? chả hạn khủng hoảng kinh tế - tài chính, cuối những năm '90 ở châu Á, và lặp lại 10 năm sau trên toàn thế giới? Những điều anh nêu đều có lý cả.
Nhưng nói chung tập tính, đặc dằn bụng lý cố hữu đó của người Việt, hoàn toàn không còn tương thích với yêu cầu phát triển bây chừ nữa. Tất nhiên là tự do trong phạm vi luật pháp, tự do có điều kiện, chứ không phải tự do vô chính phủ. Nhưng để đảm bảo điều đó, đầu tiên phải có hệ thống thế chế hiện đại, đặc biệt với những nước đi sau. Vai trò lớn nhất của quốc gia, tựu trung lại, là bảo vệ những tài sản của những cá nhân chủ nghĩa đó để họ yên tâm vận hành tài sản đó một cách hiệu quả nhất và sáng tạo ra của nả cho tầng lớp, và một phần được dùng lại làm tổn phí vận hành cho quốc gia.
Đó là lý do vì sao doanh nghiệp Việt Nam phát triển hơn 20 năm rồi, nhưng vẫn yếu, và thị trường vẫn kém phát triển. Chúng ta hay nhắc đến từ công nghệ, phấn đấu có công nghệ đương đại. Hàn Quốc chẳng hạn, cũng trong khoảng thời kì đó, họ đã bước từ cái tầng lớp kém phát triển, như chúng ta, sang từng lớp phát triển loại cao. Đâu cũng vậy thôi, câu chuyện phong trào Phố Wall là vậy đó.
Khi có đổi mới, đó là một cuộc cách mạng thực sự - chuyển sang kinh tế thị trường.
Tức thị phải có thị trường thì mới định hướng XHCN được.
Nhưng nói một cách cùng tận là suốt mấy ngàn năm phát triển của Việt Nam cái cấu trúc phát triển của ta nó quá vững bền, như chúng ta hay nói là con trâu đi trước cái cày đi sau, và con người đi sau hết. Thế mà sao suốt 25 năm qua vì sao chúng ta lại vật vã, khổ sở đến vậy, và cũng khiến cho giới đầu từ nước ngoài vào Việt Nam luôn băn khoăn, thắc mắc, thậm chí hiềm nghi về khái niệm này, để có những quyết định quan trọng khi bỏ đồng vốn ra? vì chưng hóa ra chúng ta chưa hiểu thế nà kinh tế thị trường theo nghĩa tử tế tử tế.
Bài học Các nước che chắn, Việt Nam lại. Cùng một lên đường điểm như vậy, mà Hàn Quốc đã thành công. Nghĩa là không chỉ văn hóa biểu đạt bản thân, mà có cả cái văn hóa chịu trách nhiệm về sự tả đó? Cũng có thay đổi rồi, nhất là với lớp trẻ, chứ không phải hoàn toàn vẫn như vậy.
Nhưng, ít nhất, nó cũng cho thấy nếu thực thụ kiên tâm thì cũng có thể làm được cái gì đó. Nhưng đây là chuyện cấp thiết, và cần thiết. Như tôi đã nói, cái định hướng tốt nhất là phải tạo ra cái đối tượng cần định hướng (thị trường), và để cho nó phát triển thông thường nhất. Ví dụ như lực lượng doanh nghiệp, thí dụ như sự vận hành của các thị trường, ví dụ như câu chuyện cạnh tranh tự do, bình đẳng.
Còn Việt Nam, do mới nhập cuộc, nên cốt đi theo người ta, chứ chưa nghĩ đến chuyện nghĩ ra cái gì mới.
Việt Nam hiện giờ càng phải làm sao phải càng xúc tiến cho hệ thống thể chế thị trường phát triển nhanh, bởi đã hội nhập vào cái thị trường thế giới phát triển rất cao rồi.
Cái hệ thống thể chế dựa trên ba nhân vật ấy nó tích đọng lại quá lâu nên phá vỡ nó rất khó. Thậm chí, người Đài Loan còn tự đặt cho mình một vị thế là thiết kế sản phẩm vi tính cho loài người. Văn hóa tự chịu nghĩa vụ Nhất là đối với một sơn hà trải qua khá nhiều cuộc chiến tranh trong quá trình một ngàn năm từ khi có nền độc lập của mình, đúng không ông? Nhưng xét cho cùng, chiến tranh tuy nhiều, nhưng vẫn chỉ là những cái thất thường, còn hòa bình và phát triển mới là cái thông thường trong quá trình phát triển của một xã hội.
Nói một cách hình ảnh là không nên quá chú trọng tới việc giáo dục giới tính cho một cô bé con mới 5-6 tuổi, tôi xin lỗi các chuyên gia về giáo dục và bình đẳng giới , đúng không ạ? Nhưng, theo ông, khoảng thời kì mới rồi có phải là vẫn chưa đủ dài cho cô bé con đó trở nên một cô gái nở nang, hay theo cách nói của các cụ là "xôi ra xôi, oản ra oản" không? Thời đại này là thời đại của tốc độ, của thay đổi tới chóng mặt.
Ta hãy so sánh Đài Loan với con chip của PC. Nhưng hóa ra lại không phải là thế. Hơn nữa, cái xã hội của chúng ta còn dựa trên mô hình của phương Đông, của đồng thuận từng lớp, và ảnh hưởng nặng nề của Khổng Giáo. Còn về mặt tầng lớp, vai trò của nhà nước là điều tiết làm sao đừng để sự chênh lệch thái quá giữa các cá nhân trong xã hội, bởi sự chênh lệch thái quá sẽ dẫn đến sự lệch lạc về nhân cách con người, và lớn hơn là bất ổn xã hội.
Điều mấu chốt nhất của kinh tế thị trường là chấp thuận những quyền tự do về tài sản, bao gồm quyền tự do sở hữu, quyền tự do kinh dinh.
Còn chúng ta, trong cùng một khoảng thời kì đó, vẫn loay hoay với việc giải quyết những yếu tố cơ bản của kinh tế thị trường" - PGS-TS Trần Đình Thiên. Viễn thông, điện thoại di động, internet, chẳng hạn. Tại sao Việt Nam chậm tiến? Vấn đề chính của Việt Nam hơn hai chục năm qua là gì? Chúng ta đưa quá ít những nguyên lý cơ bản của kinh tế thị trường vào thực tế, mà quá chú trọng phần quản lý nó theo cách hành chính, vì sợ nó chệch hướng.
Tức thị đừng để cho bọn trộm cắp lợi dụng thể "tối đen" về luật pháp mà cuỗm những quyền chính đáng đó của cá nhân chủ nghĩa. Mọi luồng gió mới từ bên ngoài vào luôn được đón nhận với một tâm lý cảnh giác cao độ. Từ lập luận nói trên, tôi thấy quyết nghị Đại hội XI, tuy không dùng những từ đạo to búa lớn, nhưng đã tiếp cận được tư duy phát triển đúng. Hay nói một cách nhẹ hơn là phát triển khấp khểnh, không đồng bộ.
Hay Việt Nam sẽ chỉ là người đi hút dầu thô, đào mỏ, hay xúc cát đi bán cho loài người? Và được bao lâu? Ý ông nói là phải có sản phẩm made by Vietnam, chứ không chỉ made in Vietnam? cố nhiên. Thị trường là cạnh tranh tự do, càng nhiều cạnh tranh tự do, càng nhiều sở hữu tư nhân hợp pháp, và sự đồng đẳng giữa các chủ thể, thì nền kinh tế thị trường càng tốt. Rất may là gần đây hai khái niệm thị trường và định hướng XHCN đã dần rõ ra, và nhà nước cũng bắt đầu ngộ ra rằng vai trò chính của mình là làm sao giảm thiểu tổn thất thị trường.
Là tư nhân, cạnh tranh, vị thế, và được bảo đảm bằng luật.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét