Nhà liên tục văn Nguyên Hồng với Hải Phòng.

Trước mặt tôi

Qua cuốn kỷ yếu 45 năm của Hội Liên hiệp văn chương - Nghệ thuật Hải Phòng. Tôi thường ngồi cà phê mỗi sáng. Ông cùng chúng tôi đã thăm một trận địa khác gần đó.

Tôi nhớ nhà lãnh đạo nghệ sĩ ấy đã nhường căn hộ hai phòng của Giám đốc Sở sang.

Và dặn tôi không có việc gì thật cần thì không được ra khỏi nhà. Xuất bản trong hoàn cảnh Sinh thời của bác! Nhưng chuyện đã qua thì tôi tin ở trí tưởng của bác. Trên đường về nhà. Rồi đọc bài thơ Tấm áo lau súng giữa trận địa. Thiếu giẻ lau súng. Do vậy cứ thấy Nguyên Hồng đến gần là An nhường bóng. Gặp nhau. An nhận ra anh trước nhưng sợ mình lầm.

Với riêng tôi. Nguyên Hồng đã lên bục đọc bài diễn văn bằng tiếng Pháp trước Hội nghị toàn quốc các nhà văn Liên Xô. Chúng tôi thường cười vui thông cảm với những hư tưởng của lão thi sĩ. Khi ra sân tranh bóng. Hễ đụng phải anh Hồng là An ngã bắn ra xa. Bác Lê Đại Thanh hay có những phút “bốc trời” với các bạn viết trẻ.

Chứng nhân cao niên nhất không chỉ ở Hải Phòng này! Nhưng tôi chẳng dè còn một nhân chứng khác không kém phần thâm niên và đáng tin. Ba lô. Giám đốc Sở Văn hóa kiêm Bí thư Đảng đoàn Hội Liên hiệp văn chương - Nghệ thuật Hải Phòng. Anh vẫn phải lau dọn căn buồng thật sạch sẽ. “Cuộc triển lãm vừa kết thúc.

Tôi nghe bác Lê Đại Thanh đã góp lời trong Hội thảo như vậy! sinh tiền. Đó là tín hiệu vui: Người đó đã chấm bức tranh và ngỏ ý mua nó! (với giá tranh đề ngay cạnh).

Thế chỗ cho những đội viên bị thương. Tiếc rẻ cái sàn nhà vừa bị nhuốm bẩn. Tôi nghĩ vui rằng mình đã quên không hỏi ông Phan Kế An xem nhà văn dạo ấy đi học vất vả như vậy. Đẹp nhất Khu tập thể phố Minh Khai cho hộ tập thể.

Vừa qua một trận đánh quyết liệt với máy bay Mỹ để bảo vệ kho giấu hàng. Do kém toán hay kém… văn?) Trở lại cuốn kỷ yếu của Hội. Élémentaire An học 3 năm thì Nguyên Hồng phải học 6 năm. Từ cái lò đúc người ấy. Cụ Phan Kế Toại được điều về làm thương tá Nam Định. Có một cô gái rất đẹp và lãng mạn đã mê anh vì đọc Những ngày thơ ấu… Phạm Cao Củng. Hộ tập thể ngày ấy chỉ có tôi và Văn Thinh ở lại nội ô.

Lúc đó Nguyên Hồng mới nhớ ra. Dãy quán bán hoa mái ngói rêu phong bên cạnh quảng trường Nhà Hát. Một trình diễn. Xếp sắp các đồ lề chung quanh chỗ nằm như một chiến lũy… Nhà văn chỉ cần một chiếc chiếu khô là ngủ ngon! Ấn tượng của tôi về nhà văn Nguyên Hồng không chỉ ở tác phong dân dã. Phần anh tài và phong cách nhà văn Nguyên Hồng trong Hội thảo được các nhà nghiên cứu phê bình văn chương và các bạn văn phân tích.

Văn Thinh kêu lên: “Úi giời! Úi giời! Mưa bão thế này mà bác vẫn về!” Tôi thì đang đọc cuốn Cơn bão đã đến trong bộ Cửa biển vừa in xong. Nhưng chỉ muốn làm quen và khen ngợi người tạo tác ra nó! Hôm ấy.

Chẳng nề hà… Đêm đó nhà văn thức rất khuya. An cũng không hề nghĩ đó là anh Hồng ngày ấy. Họa sĩ Phan Kế An (91 tuổi) cho tôi biết: “Mình biết Nguyên Hồng từ năm… lên tám tuổi. Tôi hỏi: “Việc gì đấy?” Thì ra hai ông nằm trên hai ghế trường kỷ chuyện trò.

Nhưng làm sao thực hiện được. Tiếp cận các cô gái anh quen… Chiều hôm ấy. Hình dong như một nhân vật của Gô-gôn vừa từ tiểu thuyết bước ra. Phác thảo lại cá tính và xuất xứ nhà văn mà tôi yêu kính. Lớp enfantin (đồng ấu).

Mà riêng tôi còn có thêm cuốn kỷ yếu 45 năm hoạt động của Hội (1964-2009) đã gửi tặng tôi.

Ngay tức thì cảm giác thiêu thiếu của tôi được lấp đầy: thi sĩ Lê Đại Thanh! Vậy là. Một hôm anh Nguyễn Viết Lãm.

Thế là nhẵn lắm. Rồi nhà văn Nguyên Hồng ào vào như một cơn lốc. Đang ở giai đoạn nước rút. Người chuyên viết truyện kiếm hiệp cho Nhà xuất bản Mai Lĩnh đã rỉ tai Hồng: “Phải thương nó! Nó tương tư vì cậu đấy!”.

Hỏi nhà văn cần ăn uống gì không và muốn nhường bằng được một trong hai chiếc giường cá nhân cho nhà văn. Vào lúc người ta đi ngủ. Mà tôi không nhận được khi sách mới in ra.

Préparatoire. Người trước hết tôi phải đến chào khi tôi nhập cư làm thuê dân Hải Phòng. Là những câu chuyện cảm động về một đơn vị nữ tự vệ một nhà máy gần đó. Vẻ mặt đanh quắt khắc khổ.

Cụ đưa An vào học trường dòng Nam Định nổi danh dạy toán giỏi. Hôm trước. Tôi không dám lạm bàn. Tai hại là sáng hôm sau Văn Thinh lại hẹn một cô gái đến chơi.

Họ trở nên đội cứu thương. Nhất là ở khâu in ấn. Chiếc áo tơi lính lòa xòa sũng nước. Nên chủ động hỏi về những kỷ niệm xưa. Xuề xòa như trên.

Và mấy cái bi đông đựng rượu quen thuộc. Nam Định. Ông thích bức đó. Ngờ chúng đã phát hiện. Cuộc hội thảo về nhà văn Nguyên Hồng có mặt cả ba người ấy. Tránh voi chẳng xấu mặt nào! (Tôi không rõ ngôi trường này có phải cũng là trường Jules Ferry. Gài bên tranh của mình. Về khí giới. Sau khi nghe câu chuyện lạ. Đã nhao vào trận địa.

Nhưng anh học từng ngày và năm sang Liên Xô với ông vua Vang bóng một thời. Nghĩa là 3 lớp enfantin. Phó thư ký Hội; nhà thơ lão thành Lê Đại Thanh. Quanh mình nhà văn lúc đó mới lộ ra lủng củng đủ thứ túi xách. Cơn bão số 7 xoay chiều đang hoành hành khu vực Hải Phòng

Ông đọc mỗi lúc một nghẹn ngào… rồi giữa chừng. Và… mau nước mắt. Nhưng trên tất cả. So với sự sạch sẽ của căn phòng vừa lau. Rồi lấy chồng trong đó. Ông òa khóc khiến chúng tôi và tốp đội viên vây quanh cũng không cầm được nước mắt… Do không được gần gũi nhiều với nhà văn Nguyên Hồng.

Nam Định mà bác Lê Đại Thanh đã nhắc tới?). Sau cách mệnh Tháng Tám. Thật mừng khi thấy có cả những hồi ức của ba vị trưởng thượng của Hội thời đoạn đầu thành lập: Nhạc sĩ Trần Hoàn. Trước đây mấy tuần.

Không chỉ những bản tham luận sắp được mô tả đóng thành tập có đề Nhà văn Nguyên Hồng - thế cuộc và sự nghiệp văn học. Đọng thành vũng ngay đầu căn phòng vừa lau sạch bóng.

Vì hai đứa học cùng lớp năm đó mà! nguyên nhân là những năm đầu tiểu học của An. Xin dành cho các nhà nghiên cứu ở một bài báo khác!. Tôi chẳng thể lừa dối vợ tôi và làm hại đời cô!”. Bỗng có tiếng đập cửa dập dồn.

Khi ông đi B. Đợi lúc mọi người ngủ cả mới rút chai rượu ra nhắm với lạc rang. Nhưng khi An lên lớp élémentaire mới được học cùng lớp với anh. Niềm vui gặp lại nhà văn Nguyên Hồng không át nổi cơn suýt soa. Cánh họa sĩ chúng mình lại trở nên những vị khách rốt cục đi duyệt lại phòng tranh. Chỉ khác lớp Nhì B và lớp Nhì C nên nhà văn Nguyên Hồng cũng coi cụ Lê Đại Thanh như thầy.

Đến một góc khá rộng mới dừng lại cởi áo tơi. Ở góc nhìn bao quát được đầu phố Cầu Đất. Có ghi thêm mấy chữ: Tôi rất thích bức tranh này! Muốn được gặp họa sĩ! An rất vui khi được nhà văn nổi tiếng khen. Dáng đi như kẻ mộng du. Cụ Thanh viết hồi ức: Nguyên Hồng xuất thân từ trường Jules Ferry. Một quang cảnh tang hải mà chúng tôi không dám kể lại chi tiết.

Tôi lại là người cầm bút viết dạy người ta đạo đức. Quãng 11 giờ đêm. Vội đi nhanh vào buồng trong. Ví dụ trường ca bác đang viết hàng nghìn câu. Giám đốc Sở Văn hóa - thông báo Hải Phòng. Hai người nhận ra nhau từ một cuộc triển lãm tranh năm 1946.

Nước mưa tíu tít chảy chung quanh ông. Nhưng ông là vị trưởng lão. Họa sĩ Phan Kế An đã thấy một tấm các in tên nhà văn Nguyên Hồng. Hí húi viết. Hồi ký hàng nghìn trang sẽ viết. Trong đó có tổn thất về người. Nguyên Hồng lúc ấy mới biết mình “phạm luật” mua tranh.

Nhà văn Nguyên Hồng quả xứng đáng là đại diện cho… cơn bão số 7! Nguyên Hồng nhận ra ngay “tình thế” mình vừa gây ra. Cũng là thủ trưởng trực tiếp của tôi. Thì đó là một việc phi thường. Cụ Lê Đại Thanh còn là thầy học nhà văn Nam Cao. E lúc về làm hỏng “công trình” của anh. Cùng một trường. Thành chiến sĩ chuyển đạn. Nguyên Hồng học cùng trường.

Nguyên Hồng phải xin lỗi cô gái: Tôi là người đạo thiên chúa đạo gốc. Anh Lãm ạ!”. Nhưng Nguyên Hồng phản đối kịch liệt. Giản dị. Không giữ chức gì. Vì Nguyên Hồng có điểm đặc biệt dễ nhớ: Ba niên học liền Hồng đều bị “đúp” lớp.

Hai chúng tôi đưa khăn khô cho nhà văn Nguyên Hồng lau người. Phó chủ toạ Hội; thi sĩ Nguyễn Viết Lãm. Còn nhớ buổi nhà văn đọc thơ giữa trận địa một đơn vị pháo phòng không ven bờ sông Cấm.

Nếu có. Có nhẽ tôi và Nguyên Hồng do chịu ảnh hưởng của trường phố Chợ Rồng này mà thành đạt trong nghề viết cũng nên! Cụ Thanh khen đức tính hiếu học của Nguyên Hồng: “Anh vào đời chỉ với cái bằng tiểu học Pháp.

Ông còn một đặc tính nữa là rất dễ xúc động. Rồi ngủ đến sáng bạch mới dậy! Tôi phì cười và trao đổi với anh Lãm: “Với hai ông Nguyên Hồng và Nguyễn Tuân mà “uống thầm” rượu với lạc rang trong đêm.

Ngọn lửa sáng tạo nội tâm thì có thừa. Chỉ lạ sao nhà văn nổi tiếng cả vì nghèo lại có tiền mua tranh với giá ấy (cái giá An đề khá cao để anh được giữ lại bức tranh thêm một thời gian).

# Của tự tôn và giữ giàng rất đáng ghi vào… sử sách đấy. Họ sẵn sàng cởi tấm áo đang mặc. Đã khuya. Đánh giá rất chân xác. Cao lêu nghêu. Nguyên Hồng là bạn Nam Cao. Đặc biệt để ý xem có tờ cạc nào gài bên bức tranh tác phẩm của mình không. Phấn khích reo to: “Cơn bão đã đến! Cơn bão đã đến!” thay cho lời chào vị chủ toạ Hội vốn ưa những gì dân dã.

Lớn lên dù đọc mấy cuốn tiểu thuyết của Nguyên Hồng một cách khích. Người cùng đi với hai anh xuống một xã ở Kiến An. Năm cuối An mới lên 8 thì anh Hồng đã 13 tuổi. Văn Thinh chưa có vợ. Để sáng hôm sau. Cô gái đã khóc và bỏ đi Nam.

Phong phú. Thấy trùng hợp quá với cảnh ngộ. Tôi đành mượn ký ức của những bậc cao tuổi nay hồ hết đã về trời.

Ông đội chiếc mũ phớt dạ cũ mèm. Lúc về đã gặp tôi và băn khoăn: “Các ông ấy đi xuống với dân mà không giữ giàng gì cả!”. Tôi giở lướt phần hồi tưởng và Tư liệu. Cảnh sắc rất tiêu biểu cho phố xá Hải Phòng mà vẫn như thấy thiêu thiếu một cái gì đó! thốt nhiên một ông già cao cao xuất hiện trên hè phố.

Ông kể về trận đánh của đơn vị pháo bữa qua. Thì nhớ lại cái tật của Nguyên Hồng: “Tôi không quên một mẩu chuyện về anh và Nguyễn Tuân lúc đi thực tế ở Hải Phòng. Vợ con ông gần như định cư ở nơi di tản. Nhạc sĩ Trần Hoàn. Đọc đôi dòng kỷ niệm của anh Trần Hoàn.