Con số mà biết nói năng.

“Một bộ phận không nhỏ” mà đời nào chỉ có “tầng 1%”? Chưa cần tranh biện, chỉ nhìn vào hàng loạt vụ bị động nổi cộm gần đây cũng đủ để khẳng định con số cữ 1% nói trên là sai sự thực, chả hạn vụ 8 lãnh đạo 4 công ty công ích ăn lương “khủng” ở TP HCM vừa bị kỷ luật; vụ nhóm quan chức TP Long Xuyên, tỉnh An Giang vừa lãnh án vì sai phạm trong đất đai, nhóm quan chức Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long bị xét xử vì biển thủ, vụ “nhân bản” xét nghiệm ở Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức (Hà Nội), vụ ăn chặn vắc-xin ở TP Hà Nội hay vụ tiêm vắc-xin làm 3 trẻ chết oan ở Quảng Trị.

Hậu quả nguy hại là tệ nói dối lan tràn; cái sai được dung dưỡng, hài lòng; còn người dân thì chẳng biết tin vào đâu. Mỏng không đúng hẳn nhiên dẫn đến giải pháp sai hoặc gây hệ lụy xấu. Theo cách này, một dụng cụ đàng hoàng nhất có thể phục vụ đắc lực cho một đích kém tử tế nhất”. Rất đáng sợ khi “lộng giả thành chân” - người ta trở nên thích nghe và tin hơn vào những con số chả thực. Cứu đói! giá số liệu biết nói thì tình trạng bẩm láo đã được ngăn chặn nhiều.

Ý nghĩa kết quả cũng do con người diễn giải, mà một khi con người muốn bóp méo ý nghĩa thì với trí khôn có thể xử lý các dữ liệu phức tạp, họ dễ cho ra kết luận theo ý họ. Các địa phương có thể vì thành tích mà tô hồng số liệu, còn ngành nội vụ đời nào không nhìn thấy thực trạng này? chừng như điều đó đã thành “bệnh”. Người viết còn trích dẫn câu minh họa cho sự bóp méo thực chất thống kê, rất hí hước: “Cái giường là nơi nguy hiểm nhất trên quả đất vì tới hơn 80% số người chết đều ở trên giường” (!) Dẫn dắt như vậy để làm nền cho câu chuyện về số liệu nhảy múa ở nước ta.

Năm ngoái, Thống đốc nhà băng Nhà nước lần trước nhất ban bố tỉ lệ nợ xấu toàn ngành là 10% khiến thế gian giật thột, vài ngày sau chính ông “chỉnh” còn 8,6%! Tổng cục Thống kê tính tỉ lệ hộ nghèo nước ta năm 2012 là 11,1% trong khi Bộ cần lao - Thương binh và từng lớp công bố chỉ 9,6%.

Hầu hết các tỉnh, thành thưa GDP của địa phương mình tăng vù vù, toàn trên 10% nhưng cộng gộp cả nước thì chưa tới 6%, thậm chí nhiều địa phương mỏng GDP rất cao nhưng lại xin giảm, giãn đóng góp ngân sách; có khi xin. Mới đây, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước câu hỏi của nhiều đại biểu rằng dư luận phản ảnh có đến 30% cán bộ công chức (CBCC) “sáng cắp ô đi, tối cắp về”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn yên bình khẳng định theo bẩm tổng hợp từ các địa phương, tỉ lệ CBCC không hoàn tất nhiệm vụ chỉ cữ 1%.

Thông báo và số liệu cứ cho là chất lượng đi thì cách thức phân tách của con người mới cho ra kết quả. Đó là chưa kể hàng trăm vụ bị động lớn nhỏ khác liên tưởng đến CBCC, bị người dân cáo giác hoặc đã bị xử lý kỷ luật. Tại sao? Đó là vì thống kê dựa vào thông báo, số liệu để phân tách. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) trước đó đã nhận định “có một bộ phận không nhỏ CBCC thoái hóa, biến chất”.

Nhưng họ cũng nói: Damn lied statistics (Thống kê giả dối đáng chửi rủa).